Ethanol lại kêu cứu

08:00 | 09/03/2016

|
Có một thực tế vô cùng mâu thuẫn, đấy là lộ trình phân phối xăng sinh học E5 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đang được triển khai rất quyết liệt. Nhưng, cay đắng thay các nhà máy sản xuất ethanol lại đang phải tạm dừng sản xuất…

Thảm cảnh thiếu tiền

Chúng tôi đến Công ty Cổ phần Nhiên liệu sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF). Đây là đơn vị sản xuất nhiên liệu sinh học (NLSH) có quy mô đầu tư lớn nhất miền Trung hiện nay, sử dụng công nghệ tiên tiến, công suất 100.000m3 ethanol/năm. Nhà máy Sản xuất xuất bio-ethanol Dung Quất xây dựng trên địa bàn khu công nghiệp lọc hóa dầu đầu tiên của Việt Nam, với địa thế vô cùng thuận lợi, được kỳ vọng ở nhiều lĩnh vực…

ethanol lai keu cuu
Công nhân ở BSR - BF làm việc tại phân xưởng chính khi nhà máy đang hoạt động

Tháng 12-2015, nhà máy đang phải ngừng sản xuất, với một lý do duy nhất là thiếu tiền. Toàn bộ số tiền hiện có của BSR-BS không đủ để trả lương tháng 12-2015. Nguy cơ chấm dứt hợp đồng lao động với toàn bộ CBCNV hiển hiện trước mắt. Và không biết việc gì sẽ xảy ra khi toàn bộ CBCNV của nhà máy lâm vào cảnh thất nghiệp.

Song cái nhìn thấy đầu tiên là lực lượng lao động đã được qua đào tạo tại đây chắc chắn là “tan đàn xẻ nghé”. Không biết rồi sau này nhà máy tái khởi động liệu có “gom” đủ quân để vận hành hay không!? Rồi, nhà máy “đắp chiếu” để đấy lâu ngày không vận hành liệu có trở thành “đống phế thải”!? Và đau xót hơn, “sân nhà” hoàn toàn “bỏ trống” trong cuộc cạnh tranh không đối thủ của NLSH nhập ngoại…

12 giờ ngày 23-2, Giám đốc BSR-BF Phạm Văn Vượng gọi điện cho tôi mà giọng như đang khóc: “Nhà máy đóng cửa hẳn rồi anh ơi, không còn cách gì cứu vãn được nữa…”. Anh bảo hiện nhà máy đã phải cho 180 CBCNV nghỉ không lương; chỉ giữ lại 50 người vừa làm công tác thanh quyết toán, vừa bảo dưỡng máy móc và bảo vệ nhà máy; rất may hơn 30 cán bộ kỹ thuật chủ chốt được Nhà máy Lọc dầu Dung Quất tiếp nhận tạm thời về công tác, với mục đích “giữ chân” để khi nhà máy tái khởi động còn có người để vận hành.

Anh bảo, đau xót lắm nhưng không còn cách gì hơn, lãnh đạo BSR-BF đã gặp gỡ từng người cho nghỉ không lương; những lời động viên thực ra là những lời sẻ chia trong lúc quá khó khăn. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo như thế này tất cả anh chị em đều có một mong mỏi duy nhất đấy là mong Chính phủ có một cơ chế đặc thù cho ngành sản xuất NLSH non trẻ trụ vững và phát triển.

 Tết Nguyên đán vừa qua, một cái tết mà BSR-BF được Công đoàn Dầu khí Việt Nam và Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) hỗ trợ kinh phí để lo tết cho người lao động. Đồng tiền tình nghĩa chỉ giúp được CBCNV có được niềm vui nho nhỏ trong cái tết cổ truyền của dân tộc. Điều mong mỏi của người lao động ở đây là có được cơ chế, chính sách để chính bản thân họ làm ra sản phẩm, có thu nhập để bảo đảm đời sống từ chính sản phẩm, chính sức lao động của mình.

Những phương án duy trì hoạt động

Với cơ chế như hiện nay, theo tính toán: Nếu tiếp tục duy trì sản xuất thì vẫn tiếp tục lỗ, nhưng mức lỗ không cao hơn việc phải dừng hẳn sản xuất.

Nếu như tiếp tục sản xuất, với sản lượng là 20.000m3 ethanol (E100)/năm theo phương án này, để giảm giá thành sản phẩm, BSR-BF phải tập trung thu mua hơn 46.000 tấn sắn nguyên liệu trong chính vụ thu hoạch (từ đầu tháng 1 đến hết tháng 4-2016), với giá bình quân là 4.506 đồng/kg. Và để thu mua đủ số nguyên liệu này cần tới 200 tỉ đồng.

Để sản xuất ra 20.000m3 ethanol, thì thời gian chạy máy khoảng 102 ngày, tập trung vào 2 quý đầu năm, với công suất chạy máy bình quân là 60,4%. Hai quý còn lại trong năm phải dừng sản xuất hoàn toàn.

Nếu tính đầy đủ chi phí và khấu hao tài sản cố định, thì khoản lỗ dự kiến ở mức 180 tỉ đồng. Tuy nhiên, vẫn thấp hơn việc đóng cửa hoàn toàn nhà máy. Theo phân tích của lãnh đạo BSR-BS, dù biết rằng lỗ nhưng tiếp tục sản xuất sẽ có những điểm lợi sau đây:

Trước hết, vẫn có đủ lượng E100 để cung cấp cho sản xuất phối trộn xăng sinh học E5, bảo đảm theo đúng lộ trình của Chính phủ. Hai là, duy trì được sự hiện diện của nhà máy sản xuất E100 trên thị trường, giữ được các mối quan hệ với khách hàng truyền thống, mở rộng quan hệ với các đối tác mới. Ba là, duy trì được sản xuất thường xuyên, không phải dừng sản xuất, dẫn đến xuống cấp toàn bộ nhà máy với mức đầu tư lớn, gây lãng phí và tổn thất nghiêm trọng hơn. Bốn là, giữ được nguồn nhân lực kỹ thuật đã qua đào tạo, thợ lành nghề có kinh nghiệm thực tế.

Tất nhiên, tình trạng thua lỗ không thể kéo dài triền miên. Vấn đề đặt ra là thời hạn chịu lỗ là bao lâu; đến giai đoạn nào thì phục hồi hòa vốn, thời điểm nào thì có lãi.

Câu trả lời này là rất khó. Việc tính toán lộ trình không thể “đếm cua trong lỗ”, mà đòi hỏi sự tính toán khoa học của nhà sản xuất, cùng với các cơ chế, chính sách hỗ trợ.

Chúng tôi nêu vấn đề này với lãnh đạo BSR-BF và nhận được sự giải thích như sau: Thực tế trong thời gian vừa qua BSR-BF chưa phát huy hết hiệu quả của hệ thống thiết bị công nghệ. Trong đó hệ thống lò hơi - máy phát điện chưa vận hành đúng thiết kế. Đặc biệt là chưa hoàn chỉnh hệ thống sử dụng khí biogas, nếu hoàn thiện được hệ thống này sẽ giảm được 30% nguyên liệu than và giá thành sản phẩm sẽ được “kéo” xuống.

Các phụ phẩm như CO2, DDFS thu hồi trong quá trình sản xuất góp phần nâng cao hiệu quả SXKD cũng chưa được khai thác lợi thế vì sản xuất cầm chừng… Năm đầu sản xuất sản phẩm DDFS đã được xuất khẩu sang Hàn Quốc, với mức giá có lời. Tuy nhiên, như đã nói do sản xuất cầm chừng, BSR-BF không đủ sản phẩm để xuất khẩu nên đối tác buộc phải hủy đơn hàng. Các phụ phẩm khác thu hồi để sản xuất phân vi sinh cũng trong tình trạng tương tự…

Các yếu tố trên chính là lực cản làm cho giá thành E100 tăng, dẫn đến thua lỗ. Nếu có đủ kinh phí hoạt động và nhà máy hoạt động tối đa công suất, cùng với thắt chặt công tác quản lý, nâng cao trình độ quản trị doanh nghiệp, chắc chắn BSR-BF sẽ tổ chức sản xuất có lãi.

Kiến nghị

Theo kế hoạch sản xuất mà ban lãnh đạo BSR-BF xây dựng giai đoạn 2015-2020. Trong trường hợp chưa có cơ chế chính sách ưu đãi và hỗ trợ tài chính cho Nhà máy Năng lượng sinh học Dung Quất thì việc lỗ trong sản xuất phải kéo dài đến năm 2018. Tất nhiên, số lỗ đó được giảm dần theo hằng năm cho đến khi tăng được sản lượng tiêu thụ E100.

Trên cơ sở cập nhật, dự báo và nhận định thị trường, lãnh đạo BSR-BF đã xây dựng kế hoạch sản xuất hằng năm (2015-2020). Khi đã sản xuất đạt công suất thiết kế, hằng năm không chỉ sản xuất ra 100.000m3 E100 mà còn thu hồi được các sản phẩm phụ như: sản lượng CO2 khoảng 20.000 tấn; sản lượng DDFR 24.000 tấn. Với giá bán như hiện nay thì công tác sản xuất kinh doanh đã có lãi.

Để cứu các nhà máy sản xuất NLSH khỏi rơi vào tình trạng đổ vỡ, khẩn thiết đề nghị các bộ, ngành và Chính phủ sớm có cơ chế đặc thù để “giải cứu” tình trạng này. Một trong những biện pháp đầu tiên là khoanh nợ, giãn nợ để các nhà máy có thể vay được vốn duy trì sản xuất.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh lộ trình phân phối xăng sinh học trong cả nước, có những chế tài cụ thể về yêu cầu các cơ quan, doanh nghiệp Nhà nước sử dụng xăng sinh học, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân sử dụng loại nhiên liệu ích nước lợi nhà này.

Về lâu dài cần có cơ chế, chính sách phù hợp theo đúng chỉ đạo của Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, là đề xuất phương án giá bán thích hợp trên cơ sở điều chỉnh tỷ lệ thuế bảo vệ môi trường đối với sản phẩm xăng sinh học và xăng khoáng. Tạo cơ chế hợp lý nhất vừa thúc đẩy sản xuất năng lượng sinh học vừa khuyến khích người sử dụng.

Đặng Trung Hội

Theo Năng lượng Mới 503